زلزله چرا عارض مي شود؟
1- تعريف زمينلرزه: زمينلرزه يعني آزاد شدن انرژي الاستيک زمين wallace 1981 در اينجا اين عبارت را تشريح مي کنيم الف به کلمه يعني means دقت کنيد، از کلمه حاصل produce استفاده نشد اين بدين معناست که زمينلرزه در درجه اول خود يک پديده اوليه و عامل است، همچون آتشفشان و رعد و برق پس بهتر است پرسيده شود زمينلرزه چيست و چگونه ايجاد مي شود ب آزاد شدنrelease: اين کلمه نشان مي دهد انرژي در بازه زماني مشخص جمع و ناگهان آزاد مي شود اگر انرژي به تدريج آزاد شود ديگر زلزله نيست زيرا در اين حالت مواد بطور پلاستيک تغيير شکل مي دهند ج ويژگي امواج الاستيک اين است که براي انتشار نياز به محيط مادي دارد بنابراين امواج زلزله وارد هوا نمي توانند بشوند
2- در تعريفي که در بالا ذکر شد واژه انرژي آمده است منبع توليد انرژي مي تواند طبيعي يا مصنوعي باشد انرژي در حالت طبيعي از حرکت ليتوسفر به جهت کنوکسيون حرارتي مواد تشکيل دهنده زمين ناشي مي شود اين مسئله سبب رويداد آتش فشان ها، جابجايي ورقه هاي زمينساختي و نيز زمينلرزه مي گردد در ارتباط با توليد انرژي براي رويداد زمينلرزه، تنها دورنمايي از اعداد و ارقام لازم براي توليد انرژي مسبب رويداد زمينلرزه ذکر مي شود خود قضاوت کنيد که بشر تا به چه اندازه توانايي تامين نيروي فوق را دارد:
زمينلرزه به بزرگاي منفي دو؛ اگر يک آجر معمولي را از ارتفاع 170 سانتيمتر بصورت سقوط آزاد رها کنيد انرژي برابر با زمينلرزه اي به بزرگاي منفي 2 ثبت مي شود در اين حالت دامنه بزرگترين موج ثبت شده بر روي دستگاه لرزه نگار شما که با استاندارد آقاي وود و اندرسون طراحي شده به اين دليل که آقاي ريشتر نيز با همين دسگاه اعداد خود را کاليبره نمود در فاصله 100 کيلومتري از مرکز سطحي 2 ميکرون ارتفاع دارد اين يعني هيچ تعجب نکنيد، در اخبار هيچگاه از زمينلرزه منفي صحبت نشده ولي به لحاظ رياضي داراي معناست
حال زمينلرزه اي بزرگتر با ابعاد قابل تصور را فرض کنيد زمينلرزه اي به بزرگاي 7 به چند ده ميليون بمب اتم بمبي که در جنگ جهاني دوم منفجر شد نياز است که در جا منفجر شود
از بحث توليد انرژي که بگذريم تخليه انرژي از مکانهاي سستي به نام گسل ها انجام مي گردد در علم زلزله شناسي مهندسي احتمال رويداد زمينلرزه از گسل هايي که جوانتر است بيشتر مي باشد
دوست عزير داستان زمينلرزه هاي بسيار جالب و در هنگام رويداد بسيار غمگين است، پيشنهاد مي کنم براي شروع به يکي از ساده ترين کتب مقدماتي بسيار بسيار معروف در جهان که در بسياري از کتابخانه هاي دانشگاه ها از جمله کتابخانه سازمان زمين شناسي و اکتشافات معدني کشور يافت مي شود مراجه کنيد اين کتاب به زبان انگليسي توسط دکتر بولت Bruce A Bolt استاد دانشگاه برکلي کاليفرنيا با عنوان earthqaukes به چاپ رسيده و ازسال 1988 تا به اکنون ويرايش هاي مختلفي از آن منتشر شده است با افزايش علاقه شما گزارش هاي منتشر شده سازمان زمين شناسي کشور بويژه گزارش هايي که به قلم پروفسور تواناي ايراني مانوئل بربريان و همکارانشان در ارتباط با ويژگي هاي زمينلرزه هاي ايران فرسوده شده، بسيار راهگشا خواهد بود
پديده ها و عارضه هاي گوناگوني در رويداد يك زمين لرزه و ويژگي هاي آن موثر هستند كه شايد نتوان همگي آن ها را حتي نام برد در زير تنها به برخي از مهمترين آن ها اشاره مي شود:
- تنش هاي زمين ساختي بزرگا و جهت ميدان تنش در ناحيه
- مدت زمان اعمال تنش بر ناحيه با گذشت زمان ميزان تنش هاي وارده بر سنگ هاي يك ناحيه افزايش مي يابد
- ويژگي هاي مكانيكي زمين و سنگ هاي تشكيل دهنده آن مقاومت يا واكنش سنگ ها در برابر تنش
- وجود آب يا شاره هاي ديگر در درون زمين فشار آب مي تواند رويداد گسيختگي در سنگ ها را آسان نمايد
- گسله ها و شكستگي هاي ديگر موجود در زمين زمين لرزه ها عموما بر روي گسله ها موجود از قبل روي مي دهند
مهمترين عامل بوجود آمدن زمينلرزه آزاد شدن انرژي حاصل از شكسته شدن قسمتهاي سست پوسته زمين در اعماق مختلف زمين است اين شكستگي حاصل جمع شدن نيرو وارد بر سنگها و آزاد شدن يكباره آنها است مدت زمان تغيير شكل الاستيك تا اولين لحظه وقوع تغيير شكل پلاستيك كه دقيقا زمان رخداد زمينلرزه است
زمينلرزه مي تواند در عمق ژرفايي كم يا زياد روي دهد كه هريك اختصاصات و آثار خود را بر جايي خواهد گذاشت