اطلاعاتي در مورد زلزله و مسائل مرتبط

بزرگاي زمينلرزه نخستين بار توسط ريكتر ريشتر اندازه گيري شد وي با استفاده از دستگاهي كه توسط آقايان وود و اندرسون طراحي شده بود در فاصله 100 كيلومتري از مركز سطحي بزرگترين دامنه طول موج ثبت شده در دستگاه لرزه نگار را اندازه گيري نمود و لگاريتم اعشاري عدد فوق را مبنا قرار داد بنابراين وقتي مي گوييم بزرگاي زمينلرزه اي يك است يعني لگاريتم اعشاري دامنه بزرگترين طول موج از يك لرزه نگاشت كه توسط لرزه نگار استاندارد وود و اندرسون طراحي شده در فاصله 100 كيلومتري از مركز سطحي يك است يعني دامنه موج 10 ميكرون است اين مقياس بعدها با تغيير استاندارد دستگاه هاي لرزه نگار و تغيير مركز سطحي تغيير نمود و از كاربرد كمي برخوردار شد اين در حالي كه در خبرها بسيار از مقياس ريشتر ياد مي شودكه معلوم نيست در حال حاضر با استنادبه چه مرجعي محاسبه و اعلام شده است بنابراين بهتر است در رويداد يك زمينلرزه مثلا بگوييم بزرگاي آن 2 است تا اينكه گفته شود 2 ريشتر است چون ممكن از با مقياس هاي مختلف محاسبه شود مقياس هاي ديگر ML است كه در صورتي كه زمينلرزه عمق آن كم باشد و دستگاه لرزه نگار در فاصله نزديكي از مركز سطحي قرار داشته باشد، بيان مناسبي از بزرگاي زلزله است كه به آن بزرگاي محلي مي گويند در صورتي كه زمينلرزه كم عمق باشد مقياس Ms بزرگا در مقياس امواج سطحي مي تواند بيان مناسبي از بزرگا باشد Mb بزرگا ي زمينلرزه در مقياس امواج دروني است بهترين بيان از بزرگاي زلزله بزرگاي گشتاوري است Mw كه اندازه گيري بزرگاي زلزله بر مبناي مقدار كار انجام شده است Mw در صورت كم عمق بودن زلزله به Ms نزديك است بنابراين اعلام اعداد مختلف را به 3 موضوع مي توان نسبت داد 1- عدم قطعيت در محاسبات داده هاي دورلرزه اي دستگاه هايي كه در فاصله بسيار دوري از مركز سطحي واقعند 2- خطاي محاسباتي كه در هر فرايند علمي اجتناب ناپذير است 3- محاسبه بزرگا در مقياس هاي مختلف Ms,Mw,Ml,Mb

 بزرگاي يك زمينلرزه بستگي به تعداد انرزي مطلقي دارد كه از كانون زمينلرزه آزاد مي شود و مقدار آن مستقل از محل اندازه گيري است بزرگاي يك زمينلرزه در حقيقت اندازه جابه جايي زمين يا جا به جايي ذره است كه از لرزه نگار به دست مي آيد جا به جايي زمين ؤ مشابه دامنه يا نوسان amplitude موج هاي لرزه اي است و بنابراين هر چه حركت موج بزرگتر باشد بزرگاي زمينلرزه هم بيشتر است در نتيجه بزرگاي يك زمينلرزه يك مقياس كمي بر پايه داده هاي دستگاهي بوده كه معرف كل انرژي آزاد شده مي باشد از آنجا كه بزرگاي بر پايه رابطه هاي گوناگون چون بزرگاي محلي يا ريشتر ml بزرگاي موج حجمي يا بدنه اي mb بزرگاي موج سطحي ms و بزرگاي مماني يا گشتاوري mw و با استفاده از لرزه نگارهاي مختلف مورد استفاده قرار مي گيرند كه بطور طبيعي نگاشت دامنه موج در آنها يكنواخت نيست اعداد متفاوتي از سوي موسسه هاي لرزه نگاري اعلام مي گردد

امواج داخلي يا پيکري دسته ديگري از امواج لرزه اي هستند که در درون زمين حرکت کرده و در تمامي جهات منتشر مي شوند و با سرعتي بيش از موجهاي سطحي حرکت مي نمايند. امواج داخلي نيز به دو گروه امواج طولي يا اوليه و امواج عرضي يا ثانويه قابل تقسيم هستند.
   امواج سطحي بيشترين انرژي ناشي از تکانهاي کم عمق را دارا بوده و عامل اصلي خرابي هاي ناشي از زمين لرزه بخصوص در مناطق مسکوني ميباشند. اين گروه از امواج پس از تداخل موجهاي داخلي در امتداد حدفاصلها، شروع به ارتعاش کرده و عمق نفوذ محدودي دارند، از اين رو همواره در نزديکي سطح هاي ناپيوستگي متمرکز مي شوند. بدين جهت در محيطهاي همگن موجهاي سطحي نخواهيم داشت. اين امواج که به نامهاي موجهاي محدود شده و يا موجهاي هدايت شده نيز معروفند خود به گروههاي مختلفي چون "موج لاو " و "امواج ريلي " تفکيک ميگردند.
   اين امواج توسط ويژگيهايي چون سرعت، دامنه، طول موج، دوره تناوب و فرکانس از يکديگر تمييز داده ميشوند.
   در زير به تفصيل به بررسي اين چهار نوع موج مي پردازيم:

 1- امواج تراکمي P يا اوليه
   امواج تراکمي از همه محيط هايي که توان تحمل فشار را دارند از جمله گازها، جامدات و مايعات عبور مي کنند. ذراتي که تحت تاثير موج P قرار ميگيرند در جهت انتشار موج به جلو يا عقب نوسان ميکنند. در صورتي که بخشي از يک فنر را جمع کرده و به طور ناگهاني رها کنيم، فشردگي تمام طول فنر را طي خواهد کرد تا به انتهاي آن برسد. در اين مثال فنر در راستاي حرکت موج به ارتعاش درآمده است که بسيار شبيه به نحوه انتشار امواج P است. دليل نامگذاري اين امواج به نام امواج اوليه سرعت بالاي اين امواج ميباشد، چرا که اولين موجي که از زلزله احساس ميشود امواج P ميباشد. اين امواج با وجود سرعت بالاي انتقال، چون بسيار سريعتر از ساير امواج ديگر ميرا ميشوند (يعني انرژي خود را از دست ميدهند) باعث ايجاد خرابي زيادي در زلزله نميشوند.

۲- امواج برشي S يا عرضي :
   اين امواج تنها در محيطهايي که ميتوانند در برابر تغيير شکل جانبي مقاومت کنند - مانند محيطهاي جامد - منتشر ميگردند. اين امواج در مايعات و گازها نميتوانند منتقل شوند. در صورتي که يک طناب را به ديواري متصل کرده و سر ديگر آن را در دست گرفته و به صورت قائم حرکت دهيم، در طناب موجي ايجاد ميشود شبيه امواج S ميباشد. در اين امواج ارتعاش ذرات محيط عمود بر جهت حرکت موج ميباشد (همانطور که مثال طناب ديده ميشود، موج در امتداد طول طناب حرکت ميکند در حالي که ذرات طناب در جهت عمود بر طول طناب ارتعاش ميکنند).

  3- امواج رايلي LR
   اين امواج به نحو خاصي حرکت مي کنند. بدين ترتيب که حرکت ذرات در امتداد مدارهاي دايره اي (يا بيضوي) صورت ميگيرد. درست مانند حرکت امواج در سطح اقيانوس البته جهت حرکت دايره ها برخلاف حرکت امواج اقيانوس است به عبارتي حرکات ذرات سنگ، مدار بيضوي پسگرد را در صفحه قائمي به طرف منشاء زمين لرزه طي ميکنند.

    4 - امواج لاوLQ
   حرکت زمين توسط موج لاو، تقريبا شبيه موج S است با اين تفاومت که ذرات ماده به موازات سطح زمين و در جهت عمود بر انتشار موج حرکت کرده و ذرات در صفحه قائم حرکت ندارند. انتشار اين امواج مانند تکانهايي است که بر اثر حرکت طناب به سمت چپ يا راست ايجاد ميشود. موجهاي لاو قدري سريعتر از امواج رايلي حرکت کرده و زودتر بر روي لرزه نگاشت ظاهر ميشوند.